Tôi sẽ trở thành một cô giáo như thế nào

Tôi đã đi làm được hơn một tháng. Gần như mỗi ngày đi làm về, tôi đều có thứ gì đó hay ho để kể cho bạn chồng nghe. Mặc dù hợp đồng của tôi là bán thời gian, nhưng tôi vẫn làm 8 tiếng một ngày, chỉ có khác là khi cần tôi có thể nghỉ thoải mái hơn.

Tháng vừa rồi, tôi làm từ 8:30 sáng và làm với các em baby, khoảng từ 9 tháng tới 18 tháng. Tháng này, tôi xin đổi sang 10g sáng, nên tôi bắt đầu làm với các bạn lớn hơn, khoảng từ 18 tháng tới 2 tuổi rưỡi.

Tôi cảm thấy may mắn vì mình đã tìm được công việc này vì môi trường làm việc thiệt là nhiều yêu thương. Tuần rồi, khi chuyển sang làm với mấy bạn lớn hơn, tôi đã nhớ nụ cười và mấy cái ôm của mấy em bé xíu xiu rất nhiều. Tôi tranh thủ đi làm sớm, để có thể tạt qua chơi một xíu với mấy em. Các cô giáo làm cùng cũng vô cùng nhiều thương yêu. Những đứa trẻ con vô cùng nhạy cảm, chúng sẽ nhận ra tình thương nơi ta và cũng cho ta nhưng yêu thương trong trẻo nhất.

Hôm rồi, mình có làm cùng một chị. Chị ấy là người gốc Việt, nhưng sang đây từ năm 75. Chị đến giúp lớp của mình vào giờ các cô giáo đi họp. Mình vô cùng ngưỡng mộ cách chị trò chuyện và an ủi một bạn nhỏ đang bất an. Bạn ấy tỉnh giấc trong giờ ngủ trưa và không nhìn thấy cô giáo yêu thích của bạn, và bạn khóc thét lên. Bạn vừa thét lên vừa nức nở. Chị ấy đã đến vô cùng mindful, nhẹ nhàng ở bên và hỏi han, và đề nghị giúp đỡ.

Từ lâu, mình tự hỏi, mình sẽ trở thành một cô giáo như thế nào. Sau ngày hôm qua, thì mình biết mình mong muốn trở thành một cô giáo như thế nào. Sự nhẹ nhàng và mindful đó không đến từ một sự cố gắng nào, nó tỏa ra một cách vô cùng tự nhiên từ chị ấy. Mình sẽ phải thực tập hàng ngày để có thể nhẹ nhàng và an nhiên trong từng hơi thở, để có thể cảm nhận và lan tỏa được bình an và hạnh phúc khi ở cùng với các bạn nhỏ.

Mình thật sự biết ơn vì đã gặp được chị ấy.

Đi ngắm các em

Học kỳ này mình có một môn học là đi quan sát và đánh giá các bạn nhỏ, đi quan sát cả một học kỳ.

Hôm qua mình đến trường, cái trường nhỏ xíu, nhìn bên ngoài như một căn nhà bình thường. Mình đến, bấm chuông hoài hông ai mở cửa, im lìm quá xá, gọi điện cũng hông ai trả lời, chắc cả trường đi đâu chơi. Nhìn ở ngoài mình nghĩ là chán lắm, nhưng mà bữa nay chui vô cái nhà trường này thấy vui ơi là vui.

Ngôi nhà nhỏ ấm cúng với khoảng hơn 20 bạn nhỏ, chia thành hai nhóm tuổi và 4 giáo viên. Tuy là hai nhóm nhưng các bạn chơi chung với nhau hết, chỉ có giờ circle time là chia ra. Bên trong có bếp, có văn phòng và ba phòng chơi cho các bạn. Một phòng gần cửa ra vào, bình thường thì chắc là chỗ để đón tiếp ba mẹ và các bạn, sẽ được chuyển đổi thành phòng chơi xích đu, hoặc làm circle time cho lớp nhỏ. Một phòng nữa là Art studio của các bạn, có đất sét, màu vẽ dụng cụ các kiểu. Phòng to nhất, chắc khoảng hơn 40m vuông, được chia cách bởi các kệ là khu vực chơi chính của các bạn. Có đủ thứ, có block gỗ cho các bạn xây nhà, cho các bạn xây trạm cứu hỏa, có quầy hàng siêu thị, có góc nhỏ cho các bạn đọc sách hay viết. Một nửa phòng này, khi đồ chơi được dọn dẹp ngăn nắp thì dùng làm chỗ circle time cho các bạn lớn.

Bữa nay, có mấy thứ nhỏ nhỏ làm mình vui lắm.

Mình đến lúc các bạn ấy được chơi tự do, căn phòng chính như một bãi chiến trường. Phòng thì nhỏ, đồ chơi được bày ra, các em chạy lung tung. Có hai bạn nhỏ chạy qua chạy lại thì đụng nhau, xong em A nhìn em B rồi cười, ôm và hun một cái chóc lên chỗ bị đụng phải. Hai em cười hí hí, rồi tiếp tục đi chơi.

Lúc cô giáo đọc sách cho tụi nhỏ. Tụi nó ngóc mỏ lên nghe. Có một em, mắt tròn xoe, mồm cũng tròn xoe, đưa tay ngoái mũi, xong không cần nhìn, đưa luôn vô miệng nhâm nhi. Ta nói nhìn mắc cười quá xá.

Mỗi nơi đều có một kỹ thuật để tập trung bọn nhỏ. Và ở cái trường nhỏ xíu này là cái chuông. Cái chuông nhỏ nhỏ, gõ bong bong như ở chùa á. Mỗi lần nghe chuông là các em dù đang làm gì cũng ngừng lại im lặng, giơ hai tay lên. Căn phòng đang huyên náo, bỗng tĩnh lặng. Mèn ơi, mấy thầy cô train tụi nhỏ này hay quá xá.

Khoảng 10g30, tụi nhỏ bắt đầu được nhắc nhở là dọn dẹp đồ chơi và cái đu được treo lên ở phòng ngoài. Bạn nào dọn dẹp hết đồ chơi của mình sẽ được vào phòng chơi đu. Trong chốc lát, bãi chiến trường đã được dọn dẹp ngăn nắp.  Thầy đi ngang thấy đống gạch gỗ vẫn còn, hỏi em E, em bảo, con đã dọn một nửa của con rồi, nửa này là của bạn F. Các bạn tự giác dọn dẹp đồ chơi của mình, rồi nhắc bạn mình đến dọn. Xong em chạy đến hỏi thầy là, thầy ơi, con dọn xong rồi, con vô chơi đu được không?

Việc tự giác dọn dẹp đồ chơi là một việc mình thấy rất hay. Lớp học nhỏ, phòng học được tận dụng nhiều chức năng, nên khi cần chuyển đổi giữa các hoạt động, việc dọn dẹp cần diễn ra nhanh chóng, và các bạn nhỏ cũng học được về trách nhiệm của mình ở đây. Có một lần, mình đến một trường nghe cô bảo là xịn, vì cơ sở vật chất rất tốt. Trường to vật vã, nhưng mình thấy các bạn không được yêu cầu tự dọn dẹp đồ chơi của mình, mà khi cần sử dụng không gian đó, các cô sẽ hỏi là con chơi xong chưa, cô cần dọn chỗ này. Maybe là mình chỉ đến đó một lần, nhưng mà với trẻ con thì phải nhất quán, không nên làm như vậy với các bạn ý.

Lúc đang chuẩn bị tập trung circle time ở nhóm lớn, thì có một bạn không biết vì sao, khóc bù lu bù loa. Thầy bảo, it's ok to be sad, nhưng mà con có thể ra chỗ sofa kia ngồi buồn để không ảnh hưởng đến các bạn khác được không, khi nào con sẵn sàng thì mình quay lại nhá. Rồi em đi ra kia, có vẻ một mình em không chịu nổi cơn buồn ấy, em càng khóc tợn. Có cô giáo ra ngồi với em một tẹo, rồi em hết khóc, cầm cái khăn lau hết nước mắt nước mũi, rồi quay lại hát ca nhảy múa với các bạn trong vòng tròn.

Mới có một bữa thôi, mà sao mình khoái cái trường này dữ.

Learning process

Học kỳ mùa hè mình đăng ký học xác suất thống kê. Tuần đầu tiên, mình gặp lai ông cụ học cùng lớp tiếng Anh học kỳ trước. Ông cụ xịn lắm, ghi chép rất chăm chỉ, vừa học, thỉnh thoảng lại lôi cuốn từ điển ra tra cứu gì đó, hình như ông cụ người Nga. Giờ giải lao ông cụ còn hay lên hỏi thầy, hỏi mấy đứa ngồi kế cái này cái nọ. Mình về kể cho chồng nghe. Gặp ông cụ trong lớp ESL là mình đã thấy nể, mà nghĩ chắc cụ học tiếng Anh vì nó là ngôn ngữ bên này. Nhưng gặp cụ trong lớp toán thì thiệt là phục sát đất. Mình nói với chồng, thấy ông cụ có vẻ không theo kịp, nhưng vẫn rất chăm chỉ vui vẻ đến lớp. Mỗi sáng đi học, mình hay để ý nếu chỗ sau ông cụ còn trống thì hay chạy lại ngồi, để nếu ông cụ hỏi gì thì chỉ cho cụ.

Nhưng sau bài test tuần 1, thầy giáo trả bài cho cả lớp, xong cuối giờ, trao đổi với cụ gì đó.

Tuần thứ 2 không thấy cụ đi học nữa. Buồn hết sức.

Mình về hỏi chồng, nếu học trò không theo kịp ở lớp, thì lỗi ở thầy hay ở trò. Hỏi vậy thôi, chớ có trăm ngàn lý do cho cái việc này. Nhưng mình thấy ông cụ rất nhiệt tình, mà lại không đi học nữa thì mình cứ thấy buồn buồn.

Môn này mình đã học rồi hồi còn học ở VN, nên cũng không biết là có quá khó với bọn nó không. Nhưng so với mấy thầy dạy toán của mình hồi xưa thì ông thầy này dở ẹc. Có lần còn viết nhầm công thức.

Mình luôn rất hứng thú với cách thức mà chúng ta suy nghĩ một vấn đề, có thể input vào giống nhau, nhưng output lại rất khác nhau. Điều khác nhau đó có thể đến từ kinh nghiệm bản thân, thói quen, tính cách, khả năng suy luận,... Nhưng với những đứa trẻ thì sao? Đồng ý là mọi người đều khác nhau, nhưng điều gì làm nên sự khác nhau đó, và làm cách nào để phát huy tối ưu khả năng của các bạn nhỏ.

Mình luôn cảm thấy con người tuyệt diệu mà.

Mình nói chồng ráng làm đi, để mình xách dép đi học, rồi sẽ nghiên cứu về cái này, về learning process của con người. Mấy bữa nay tràn trể cảm hứng học hành.

Ethnic Identity Vs. National Identity

Hôm trước mình vừa có một bài tập về Personal Identity và mình chọn viết về Ethnic Identity vs. National Identity, nôm na là nếu con mình sinh ra và lớn lên ở Mỹ, thì nó sẽ tự nhận mình là người Việt Nam hay là Mỹ.

Trong những tài liệu mình đọc để viết bài, thì có mấy ý mình thấy rất thích. Một bài khá tổng quát về ethnic identity. Một bài nữa cũng có ý hay là về những mối tương quan giữa ethnic identity và discrimination và self-esteem. Một bài thì viết về những yếu tố có ảnh hưởng đến việc hình thành bản sắc dân tộc.

Personal identity như kiểu "Tôi là ai", một câu hỏi mà đến một lứa tuổi nhất định người ta tự hỏi và tự tìm tòi để trả lời cho chính bản thân mình. Có nhiều khía cạnh về nhân dạng (identity) của một con người và ethnic identity là một trong những khía cạnh đó. Ethnic identity, có thể tạm dịch là bản sắc dân tộc, có nghĩa là cảm giác thuộc về, là một thành viên của một dân tộc nào đó. National identity, có thể tạm gọi là bản sắc quốc gia, là cảm giác thuộc về, hòa nhập với một xã hội mới. Câu hỏi đặt ra là, những đứa trẻ là người nhập cư thì sẽ phát triển những khía cạnh này như thế nào và những yếu tố này ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của trẻ.

Mình đã từng nghĩ rằng, ethnic identity và national identity có thể mâu thuẫn với nhau. Nhưng mà có nghiên cứu đã chỉ ra rằng, hai yếu tố này có thể phát triển độc lập với nhau. Một đứa trẻ hoàn toàn có thể nhận mình là Việt Nam và là người Mỹ. Và, một strong ethnic identity sẽ giúp đứa trẻ tự tin và phát triển tốt hơn ở một số khía cạnh. Tuy nhiên, mình thấy đó vẫn là lý thuyết. Thực tế thì theo suy nghĩ cá nhân, mình thấy những đứa trẻ Việt sinh ra và lớn lên ở Mỹ, tụi nó Tây quá (haizz, hiển nhiên). Nhưng có khi với tụi tây, thì bọn nhỏ này lại Việt Nam quá. Mình luôn thắc mắc là tụi nó sẽ suy nghĩ như thế nào về identity của mình.

Hôm trước, mình có một bài tập phỏng vấn các em vị thành niên về một số suy nghĩ, quan điểm của các em về bản thân, gia đình, bạn bè, tương lai, ... Mình tò mò hỏi thêm về vấn đề này. Mình phỏng vấn 3 em, tuổi từ 11 - 13, ba mẹ đều là người Việt, hai em sinh ở VN và sang Mỹ từ rất bé, một em sinh ở Mỹ. Khi được hỏi là các em tự nhận mình là người VN hay người Mỹ. Một em trả lời luôn là American. Một em thì bảo là nói chung em không suy nghĩ nhiều lắm về vấn đề này, nói chung là em không nghĩ là VN hay Mỹ mà em nghĩ chung về being a human. Còn một em thì nói với mình, em khác các bạn Mỹ thế nào, mà em cũng khác các anh chị em của em ở VN thế nào, xong, kết luận là em thấy em in between. Ba em đều có thể hiểu được tiếng Việt, hai em vẫn nói tiếng Việt khá tốt vì ba mẹ bắt phải dùng tiếng Việt ở nhà, nhưng một em thì không nói tốt lắm và nhìn chung các em thấy không có nhu cầu học thêm tiếng Việt. Các em vẫn còn khá nhỏ, nhưng đó là một cuộc nói chuyện thú vị. Có thể, một lúc nào đó, mình lại phỏng vấn các bạn lớn hơn một chút về vấn đề này để có thêm nhiều góc nhìn hơn.

Trong bài viết nghiên cứu về những yếu tố ảnh hưởng đến ethnic identity có phân tích về sự ảnh hưởng của ba yếu tố: ngôn ngữ, gia đình, và cộng đồng. Theo đó yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất là cộng đồng, sau đó đến ngôn ngữ. Gia đình tác động gián tiếp đến ehtnic identity qua việc tác động đến ngôn ngữ. Mình thấy điều này cũng hợp lý, vì cả ethnic identity hay national identity đều là cảm giác thuộc về một cộng đồng nhất định. Do đó, việc tạo sự kết nối giữa các em với cộng động người Việt/cộng đồng chung sẽ góp phần hình thành identity.

Mình có một người anh họ, sang Mỹ lúc 5 tuổi. Hai anh em mình hầu như không biết đến nhau cho đến khi mình sang Mỹ và bắt đầu liên lạc lại. Hôm trước, đi cắm trại với anh, anh bảo là anh cảm thấy buồn vì không có nhiều kết nối với họ hàng của mình ở VN. Anh nói tiếng Việt rất sõi, biết đọc biết viết, vì ba anh bắt anh học từ nhỏ. Bạn gái anh là người Nhật và có một gia đình đông vui ở bên này. Anh nói, rồi sau này mấy anh em mình cũng sẽ có một gia đình lớn ở đây. Ừ, mình cũng hy vọng vậy. Mình thích con mình lớn lên có anh em cô dì chú bác ông bà. Hồi trước, mình có tham gia một bài tập về tâm lý, trong đó, mình vẽ ra cây phả hệ nhà mình, và nói về những người thân của mình. Đó là một cách để mình nhìn lại nguồn cội của chính bản thân mình, điều đó giúp mình hiểu rõ hơn mình là ai.

Cảm giác thuộc về một nơi nào đó, một cộng đồng nào đó là cần thiết. Sinh ra là một người nhập cư hay con lai, có thể có những khó khăn nhất định. Hy vọng thế giới càng mở, thì con người ta sẽ mở lòng hơn.
Explorations into being Hafu: Megumi Nishikura at TEDxKyoto 2013

Bình đẳng giới

Tuần vừa rồi, mình học về anti-bias và how to deliver gender messages to children. huhu, càng ngày thấy mình càng ngu, tiếng Anh cũng dốt mà cũng không dịch sang được tiếng Việt ;(

Cô gửi cho cả lớp một bài báo, đọc xong làm mình suy nghĩ. Trong bài báo, tác giả có nói đến rằng khoảng gần một nửa bé gái từ 3 đến 6 tuổi sợ bị mập, và khoảng 15 đến 18% trẻ em gái dưới 12 tuổi dùng mascara, chì kẻ mắt và son môi.

Học kỳ trước, cô giáo cũng chia sẻ rằng khi con gái cô, khoảng 2 tuổi, nhìn thấy cô dùng mascara, cô phải tránh nói rằng để mình đẹp hơn, mà giải thích rằng cô thấy thích mình hơn khi dùng mascara.

 Mình chưa bao giờ nghĩ một cách nghiêm túc về vấn đề này cho đến hôm nay.

***

Một chị bạn, khi mang bầu em bé thứ hai, chia sẻ rằng chị thích sinh con trai vì làm con gái rất là thiệt thòi. Phải chăm sóc gia đình và cả học hành và công việc. Con trai thì sướng hơn.

Một anh bạn khác, chưa có con, thì lại thích có con gái, vì anh ý nghĩ rằng con gái sẽ không phải bị áp lực thành công như con trai.

Một chị, đang tìm việc, chia sẻ đại ý là vì là phụ nữ nên chị muốn một công việc đều đều, ổn định.

Bạn chồng mình, trong một lúc nói chuyện gì đó, đã hỏi là, không biết mấy việc con gái làm có việc gì thú vị không?

***

Từ những kinh nghiệm sống ít ỏi của mình cho đến giờ, thì mình chưa cảm thấy được bản thân mình bị ảnh hưởng nhiều lắm từ việc bất bình đẳng giới tính. Có hai khoảng thời gian mình cảm nhận rõ ràng nhất về tính nữ của mình: lúc mình mới dậy thì và lúc mình lấy chồng. Lúc mói dậy thì, những ngày đèn đỏ của mình là cực hình. Mình đau bụng, đau lưng, chóng mặt, buồn nôn, ngất lên ngất xuống. Lúc lấy chồng, mình phải điệu đà, váy áo, make up. Trong một vài trường hợp, phải ngoan ngoãn hơn bình thường. Rõ ràng, mình có nhận biết được sự bất bình đẳng giới trong môi trường mình sống, nhưng cho tới bây giờ, việc giới tính ảnh hưởng đến sự phát triển của cá nhân mình hầu như không, hoặc tệ hơn, nó ảnh hưởng quá sâu đến nỗi mình không nhận ra.

Mình thôi không học code nữa là vì mình không thành trùm được khi học cùng với mấy thằng bạn của mình ở cấp ba, và điều đó làm mình không thích code nữa. Vậy, mình thích làm việc đó vì mình thích cảm giác chiến thắng chớ không phải vì mình thật sự thích việc coding. Mình luôn nghĩ mình không làm được việc gì đó là vì mình dốt, mình lười, mình không cố gắng, mình không đủ đam mê với nó chứ không bao giờ mình nghĩ vì mình là con gái.

Theo mình hiểu, vai trò của người lớn là phải khuyến khích đứa trẻ trải nghiệm nhiều thứ, không nên đặt ra những giới hạn vô hình cho bọn trẻ vì giới tính của chúng. Mình luôn ủng hộ quan điểm tôn trọng cá nhân. Mỗi người có những khả năng riêng biệt phù hợp với những công việc, môi trường nhất định. Điều cần thiết là tạo cơ hội và tạo cảm hứng để họ trải nghiệm và nhận ra điều đó.

Quay lại bài báo đầu bài, mình thấy không là vấn đề gì nếu các em nhỏ nhận thức việc bị mập đồng nghĩa với sức khỏe kém thì việc sợ bị mập là một chuyện tốt. Còn các em nhỏ mà xài mỹ phẩm, nếu nó không bắt nguồn từ những nguyên nhân tiêu cực như se sua, đua đòi, quá chú trọng hình thức thì mình thấy cũng không vấn đề gì. Biết đâu các em ấy là những nhà lãnh đạo mới của ngành công nghiệp mỹ phẩm trong tương lai.

Chưa diễn đạt hết được suy nghĩ của mình, nhưng mà cũng tàm tạm. Rồi bữa nào lại viết tiếp.

 Xong, đi nấu bún riêu ăn đây, vì con trai con gái gì cũng cần phải ăn mà.