Hôm trước, có một em hỏi mình dạo này hay đọc sách gì. Em nói những ngày này tâm hồn em không được bình yên như trước nữa. Mình gửi cho em trang tàng kinh các trên langmai.org. Mình cũng gửi cho em một bài mình rất thích đọc mỗi khi hoang mang trong sách Nẻo Về Của Ý .
Lần trước, đi khóa tu người Việt ở Lộc Uyển, mình có duyên đọc được quyển Áo Vách Núi. Trong đó là các bài chia sẻ của sư cô Đẳng Nghiêm trên con đường tu học của cô. Mình học được cách làm quen với mình, với hơi thở của mình. Mình xin phép cô chia sẻ lại ba bài viết của cô ở đây, mong rằng nó sẽ mang lại ít nhiều lợi ích cho những người thương của mình khi đọc được bài này.
Cùng một chủ đề đây :
HÃY HỎI CON NGỰA
(Chia
sẻ với các cháu tại YMCA of The Rockies, Estes Park, tiểu bang Colorado vào
tháng 8, 2010)
Trước hết chúng ta hãy ngồi cho thật đẹp.
Khi cơ thể chúng ta ở trong một tư thế ổn định – lưng thẳng và toàn thân thư
giãn – chúng ta có thể dễ dàng theo dõi hơi thở và tiếp nhận giáo pháp một cách
hiệu quả nhất. Giáo pháp có thể nuôi dưỡng chúng ta và chăm sóc chúng ta. Vì vậy,
khi tiếp nhận pháp của Bụt, chúng ta cần chuẩn bị một dáng ngồi đẹp nhất và một
trạng thái cởi mở nhất của tâm. Bây giờ chúng ta hãy ngồi vững vàng như một ngọn
núi.
|
Thở vào,
tôi quay về với hơi thở vào.
Thở ra,
tôi quay về với hơi thở ra.
Ý thức rằng
đây là hơi thở vào.
Ý thức rằng
đây là hơi thở ra.
Thở
vào... Thở ra ...
Chúng
ta hãy theo dõi hơi thở như một người đang ngắm nhìn con chim bay lượn trên bầu
trời. Nếu chim bay nhanh hay chậm, thì biết nó bay nhanh hay chậm. Nếu chim bay
về phương bắc hay phương nam, thì biết nó bay về phương bắc hay phương nam. Người
quan sát chim không làm cho chim bay nhanh hơn hay chậm hơn, bay về hướng này
hay hướng kia. Người theo dõi hơi thở cũng vậy, cũng chỉ nhận diện đơn thuần
đây là hơi thở vào, đây là hơi thở ra. Hơi thở nhanh hay chậm, sâu hay cạn, dễ
chịu hay nặng nề, thì điềm nhiên ý thức như nó đang là.
Thở vào,
tôi ý thức rằng tôi đang có một hình hài.
Thở ra,
tôi mỉm cười với hình hài của tôi. Xin cảm ơn em!
Ý thức
hình hài… Cảm ơn hình hài…
Thở vào,
tôi ý thức về những người thân, về tăng thân trong tôi và chung quanh tôi.
Thở ra, tôi mỉm cười với những người thân, với tăng thân
của tôi. Xin cảm ơn! Cảm ơn!
Ý thức về những người thân... biết ơn mọi người.
Chiếc áo len
Khi nhìn vào một chiếc
áo len, chúng ta thấy nó là một thực thể riêng biệt, đã được hoàn thành trọn vẹn
với kiểu đan, màu sắc, và thời trang. Chúng ta có thể nói đó là một chiếc áo
len độc đáo, hoàn mỹ. Và khi nhìn kỹ, chúng ta thấy chiếc áo len đã được kết cấu
bằng rất nhiều mũi khâu, và tất cả đã được đan xen lại với nhau trông rất đều đặn,
chặt chẽ. Tuy nhiên, nếu chúng ta dùng một cái kéo nhỏ để cắt đứt một sợi len,
chỉ cần cắt một mũi len thôi là chuyện gì sẽ xảy ra với chiếc áo len? Em nào biết?
Đúng vậy! Nó sẽ sút rời ra, bung ra. Nếu các em nắm sợi len bị cắt đó và kéo mạnh,
chỉ trong vòng vài giây là chiếc áo len trở thành một nhúm len hỗn độn, không
còn gì để gọi là riêng biệt, hoàn mỹ hay cố định nữa. Sự có mặt của chúng
ta bên nhau hôm nay là kết quả của biết bao nhiêu công sức và nổ lực để đan
khâu và kết nối mọi yếu tố cần thiết nhằm thực hiện khóa tu. Thêm vào đó, chúng
ta còn có thời gian, sự sáng tạo cùng với niềm mong ước mãnh liệt của biết bao
nhiêu người có mặt hoặc không có mặt ở đây ngày hôm nay, kể cả vị Thầy thương
kính của chúng ta. Sư Ông rất muốn chúng ta gặp nhau để thực tập, Thầy đã đề
nghị nên tổ chức một khóa tu hàng năm tại Estes Park. Năm nay Sư Ông rất vui
khi biết khóa tu của chúng ta đang tiến hành tốt đẹp. Như vậy, sự hiện diện của
tăng thân tu học chúng ta cũng giống như chiếc áo len, được thực hiện bằng rất
nhiều mũi len đan xen và kết nối nhau.
Kỵ sĩ và con ngựa
Tôi xin kể với các em một câu chuyện về một con ngựa và người cỡi ngựa.
Chúng ta đây có ai yêu thích ngựa không? Hầu hết chúng ta đều thích ngựa, phải
không? Có bao giờ các em có dịp sờ vào thân một con ngựa hoặc nhìn vào mắt một
con ngựa chưa? Đây là một câu chuyện thiền: Một người cỡi ngựa đang phóng rất
nhanh về phía trước. Có người đi bộ – có thể đó là các em – vội nép qua bên lề
đường và hỏi lớn: “Xin lỗi! Ông đang phóng ngựa đi đâu vậy?” Các em có biết người
kỵ sĩ này trả lời như thế nào không? Ông ta nói vói lại: “Tôi không biết! Hãy hỏi
con ngựa!”
Trong đời sống hàng ngày, nhiều lúc chúng ta cũng hành xử giống hệt như thế;
cứ mải miết “chạy” về phía trước nhưng không biết mình đang chạy đi đâu! Đó là
những lúc tâm trí chúng ta bị sự giận dữ, buồn phiền, hay rối loạn chế ngự và
điều khiển. Các em có kinh nghiệm nào như vậy không? Có bao giờ các em bị những
cảm xúc mạnh bắt buộc mình phải chạy như vậy? Ví dụ khi em yêu thích và ao ước
có được một món đồ chơi nào đó và muốn làm bất cứ điều gì để đạt nó cho bằng được;
như vậy là em đã ngồi lên lưng ngựa và phóng về phía trước. Đôi khi các em có
thể tự hỏi mình: “Ta đang chạy đi đâu đây?” hoặc hỏi cha mẹ các em: “Mẹ! Mẹ cỡi
ngựa chạy đi đâu vậy?” khi thấy mẹ đang quá bực bội vì một chuyện gì đó. Hoặc
các em có thể hỏi người anh mình khi anh ta mất bình tĩnh, đang bị kích thích
và nói quá nhiều hoặc đang nổi nóng, giận dữ. Hoặc là khi đứa em gái đang hờn
dỗi, co mình lại trong một góc tủ tối tăm nào đó: “Để cho tôi yên! Tôi không muốn
nói với bất cứ ai ở trong cái nhà này!” Đó là con ngựa, những con ngựa bất kham
đang mang chúng ta chạy ra khỏi chúng ta, ra khỏi người thân, ra khỏi giây phút
hiện tại.
Vì vậy, những người
thực tập, dù còn trẻ như các em, đều có thể tập nhận diện được con ngựa đang chạy
rất nhanh này khi nó kéo chúng ta theo, kéo những người thân yêu của chúng ta
theo. Các em có thể thực tập điều này không? “Mẹ ơi! Bố ơi! bố mẹ đang chạy đi
đâu vậy?” Hoặc các em tự hỏi mình: “Ô hay! Mình đang chạy đi đâu đây? Mình đang
làm gì đây?" Nếu chúng ta thành thật với chính mình, với cha mẹ hoặc con
cái mình, chúng ta sẽ nói: “Tôi không biết, thật sự thì tôi không biết!”
Trong bài hát Đời Đá Vàng, nhạc sĩ Vũ Thành An đã nói
lên tâm trạng hoang mang này:
"Ôi thôi đời ta phung phí trong cơn buồn phiền
Ta xin tháng ngày rồi bình yên
Ô hay tại sao ta sống chốn này
Quay cuồng mãi hoài có gì vui?"
Nhưng nếu chúng ta thường xuyên có ý thức về con
ngựa và đặt câu hỏi đó nhiều lần, các em thử đoán xem chuyện gì có thể xảy ra?
Em nào biết? “Nó dừng lại!” (Hugh, một em bé 6 tuổi trả lời). Đúng như vậy! Nó
dừng lại! Bởi vì ý thức mang lại sự thay đổi, và chỉ có ý thức mới có thể mang
lại sự thay đổi. Ngoài ra, không ai có thể bảo chúng ta dừng lại. Giả dụ em
đang đứng bên đường, có con ngựa phóng qua và em hỏi người kỵ sĩ: “Xin lỗi! Ông
đang phóng ngựa đi đâu vậy?” Ông ta
nói: “Tôi không biết, hãy hỏi con ngựa!” Sau đó em nói: “Nếu không biết đi đâu
thì sao ông không dừng lại?” Người đó có thể nói: “Tôi cũng không biết nữa! Tôi
thấy mọi người phóng chạy nên tôi cũng phóng chạy vậy thôi!” Hoặc người cỡi ngựa
đó nói: “Rất tiếc! Tôi không có thì giờ để dừng lại!” Các em đã nghe những câu
trả lời như thế chưa? Cha hoặc mẹ mình thường nói như vậy, phải không? Đó là những
gì chúng ta thường làm! Chúng ta không biết là đang chạy đi đâu, đang làm gì;
nhưng có một điều chắc chắn là chúng ta không muốn dừng lại. Vì mọi người đều
làm như vậy, thành thử điều đó có vẻ rất đúng. Tuy nhiên – như em Hugh vừa mới
phát biểu – “Khi mình nhận diện được con ngựa và gọi đúng tên nó thường xuyên
thì nó sẽ dừng lại.”
Mọi sự thay đổi đều cần
đến ý thức và chúng ta sẽ tìm hiểu bản chất của cảm xúc và học vài phương pháp
để có thể thay đổi cảm xúc từ gốc rễ. Chúng ta gọi đây là “sự thay đổi từ gốc rễ”
(y chuyển – transformation at the
base), mà không phải thay đổi ở ngọn hoặc ở các nhánh cây. Tôi nghĩ rằng chúng
ta ai cũng có thể chứng nghiệm sự thay đổi từ gốc rễ này. Hãy nhớ lại hình ảnh
của chiếc áo len: Chúng ta đã được kết nối với nhau qua nhiều mũi khâu đan xen kẽ với nhau. Nếu chúng ta thay đổi, dù sự thay đổi có bé nhỏ bao nhiêu đi nữa,
mọi người khác trong cộng đồng cũng thay đổi theo. Vì chúng ta không phải là những
thành phần riêng lẻ, cách biệt nhau.
Cơn sóng cảm xúc
Tâm chúng ta thường được so sánh với một con ngựa. Các em có nghe người ta
so sánh tâm với con thú nào khác không? Tâm giống như một con khỉ? Một con hổ?
Đúng thế! Tâm cũng được ví như trái đất hoặc một đại dương. Chúng ta thử hình
dung một đại dương. Tâm như đại dương mênh mông, luôn tạo ra những cảm xúc, và
tôi thường nhìn những cảm xúc như những đợt sóng. Đây là một giáo lý khá cao đối
với người trẻ, nhưng tôi biết các em sẽ hiểu. Hãy tưởng tượng một đợt sóng, và
xem đợt sóng này là một cảm xúc mạnh. Nó có thể tích cực hoặc tiêu cực, nó có
thể là một đợt sóng của hạnh phúc, của sự phấn khích nhưng nó cũng có thể là một
đợt sóng của sự giận dữ, của sự ghen ghét. Nó cũng có thể là đợt sóng của một sự
mong ước, ví dụ như khi ta muốn có ngay một cái gì đó mà ta rất thích. Nếu đây
là một cơn sóng thì phần dưới của sóng là gì? - Là nước, là đại dương, là đáy của
đại dương, phải không? Khi nhìn một đợt sóng, các em thấy phần nào trước? Em
nào biết? Đúng vậy, ta thấy đầu sóng. Thông thường, chúng ta thấy một cơn sóng
khi nó nhô lên cao, hoặc khi nó đang vỗ vào bờ; nhưng khi nó còn xa tít ngoài
khơi hoặc đã ngã vào bờ rồi, ta ít thấy vì không để ý đến nó. Bây giờ, em nào
biết một đợt sóng khởi đầu từ đâu? Vâng, đúng thế! Nó bắt đầu từ nhiều dặm rất
xa dưới đáy đại dương. Đợt sóng phải tùy thuộc vào rất nhiều điều kiện để xuất
hiện, như các luồng nước ngầm dưới đại dương, sự chuyển động của trái đất và
gió, v.v… để tạo thành động lượng (momentum) của sóng và từ từ nó lên dần, lên
dần để cuối cùng xuất hiện trên mặt biển, lên đến cao điểm rồi nhào xuống. Như
vậy, sóng không bắt đầu ở cao điểm hoặc từ mặt biển mà nó bắt đầu từ rất xa dưới
đáy đại dương. Khi ngọn sóng ngã xuống, nó kết thúc ở đó hay sao? Không! Nó
không kết thúc ở đó mà còn tiếp tục hòa mình vào với nhiều đợt sóng khác để tạo
nên những làn sóng mới. Cảm xúc của chúng ta cũng giống như vậy. Khi còn trẻ,
chúng ta thường trải nghiệm những cảm xúc rất mạnh; và đôi khi chúng ảnh hưởng
lên tâm tư khiến chúng ta hoang mang không biết phải làm gì. Chúng ta cảm thấy
một năng lượng dồi dào khác lạ trong cơ thể khiến chúng ta không thể đứng yên;
khiến chúng ta muốn đấm, đá, la hét, muốn ẩn trốn vào một xó tối nào đó hoặc
đào một cái lỗ để chui ngay xuống lòng đất... Bởi vì cảm xúc đôi lúc lớn mạnh
như một cơn sóng thần hơn 60 mét, chồm lên rồi đánh “Bu..ùm!” xuống, và chúng
ta bị nó áp đảo, nhận chìm, và mất hết tự chủ; nhất là khi có nhiều đợt sóng lớn
như vậy cứ dồn dập tiếp nối nhau đổ nhào xuống.
Tình trạng này thật đáng sợ, không những cho các
em mà cho cả những người lớn. Vì vậy, khi vừa nhận biết một cảm xúc đang lên,
chúng ta có thể trở về với hơi thở và cơ thể để thiết lập một nền tảng ý thức
cho tâm nương náu. Chúng ta hình dung cảm xúc này như một cơn sóng và tìm xem
cơn sóng đó đang ở vào giai đoạn nào. Nó đang còn dưới đáy biển, đang trồi lên
mặt biển, đang ở điểm cao nhất của đầu sóng hoặc đang nhào xuống? Chúng ta có
thể nhận biết những trạng thái của cơn sóng thông qua cơ thể vì chúng ta cảm được
làn sóng cảm xúc đó trong cơ thể. Trở về với cơ thể là phương pháp cụ thể nhất
để chúng ta nhận biết và tiếp xúc với một điều gì đó đang xảy ra. Chúng ta có
thể cảm nhận một cảm giác, một nhận thức hay một ý nghĩ, nhưng chúng ta không
thể thực sự nhìn thấy chúng trong tâm vì chúng rất khó theo dõi và nắm bắt. Tuy
nhiên, chúng ta có thể trải nghiệm chúng trong cơ thể. Chúng ta cảm thấy cơ thể
ta như thế nào khi có sự tức giận hoặc sợ hãi? Ta có cảm giác gì? Em nào biết?
Rất nóng! Như lửa cháy! Đúng như vậy đó! Hơi thở nhanh hơn, cạn hơn, nóng hơn, tim
đập nhanh hơn, các cơ bắp căng cứng lại. Đó là những triệu chứng của cảm xúc mạnh
mà chúng ta có thể nhận biết dễ dàng trên cơ thể. Này các em! Các em rất giỏi,
hiểu biết rất nhiều về sự vận hành trong thân tâm của chính mình.
Khi có cảm xúc mạnh, chúng ta đừng vội làm người kỵ sĩ trên lưng ngựa hoang
chỉ biết lao mình về phía trước, chúng ta có thể tự hỏi xem mình đang có cảm
giác như thế nào trong hơi thở, trong tâm hoặc trong cơ thể? Điều duy nhất
chúng ta cần làm lúc này là chú tâm vào cơ thể, gọi đúng tên của cảm xúc đó ra
và nói: “Đó là con ngựa. Nó đang chạy như điên! Tôi thấy nó rồi!” Ngay lúc
chúng ta nhận diện được nó trong cơ thể, con ngựa mất dần động lượng và sẽ chạy
chậm lại. Giả dụ bây giờ chúng ta đang có một con ngựa hoặc một đợt sóng lớn,
và chúng ta cảm thấy tim đập rất nhanh, nhịp thở dồn dập, rất ngắn, toàn bộ cơ
thể căng cứng và như đang bốc cháy. Và ngay lúc này, thay vì phóng theo ngựa,
chúng ta hãy ngồi im trong một tư thế đẹp để nghe một tiếng chuông. Trong chính
bản thân chúng ta cũng luôn có tiếng chuông, và đó là hơi thở – hơi thở là tiếng
chuông chánh niệm giúp chúng ta trở về với chính mình. Hơi thở vào là một tiếng
chuông, hơi thở ra cũng là một tiếng chuông; và chúng luôn có sẵn đó cho ta. Khi
chúng ta trở về theo dõi hơi thở vào và hơi thở ra mà thấy chúng rất nhanh, rất
khó chịu, chúng ta biết đó là tiếng chuông báo động. Tiếng chuông này báo cho
chúng ta biết là có con ngựa đang chạy rất nhanh. Chúng ta phải tập trấn an con
ngựa, theo dõi hơi thở như nó đang là và nói: “Tôi biết bạn đang có mặt, tôi biết
bạn đang có mặt. Tôi không biết đích xác bạn là gì, nhưng tôi biết bạn đang có
mặt và tôi đang lắng nghe bạn. Tôi có mặt với bạn đây.”
Các em có biết rằng trong phạm vi 20-30 km tại trung tâm
điểm của mỗi cơn bão là “Con mắt của cơn bão” (the eye of the storm)? Nơi đó,
gió lặng và trời vẫn quang đãng, cây cối không hề nghiêng
ngả hay bị thổi bứng gốc. Khi các em theo dõi hơi thở vào như nó đang
là, theo dõi hơi thở ra như nó đang là, và các em buông thư từng phần của cơ thể
thì tâm của các em từ từ trở về an trú
trong hơi thở và hình hài của mình. Làm như vậy là các em đang tập chọn quay về
an trú trong “con mắt của cơn bão” thay vì lao mình vào trong cơn bão, đắm chìm
trong sự giận dữ, buồn phiền, tuyệt vọng, hoặc những kích động khác. Trong cơn
bão hãi hùng, hãy quay về an trú trong “con mắt của cơn bão” và các em có thể cứu
được cuộc đời của chính mình hay của một người thân. Hãy nói với tâm: “Bạn ơi,
hãy trở về! Trở về với hơi thở!” Đây là những điều mà tất cả chúng ta có thể thực
tập mỗi khi có đợt sóng nổi lên trong tâm. Ngay cả những khi các em đang ngồi
trong xe, đang đi bộ, hoặc ở trong trường học, hoặc bị người khác trêu chọc, quấy
rầy làm các em bực bội, hoặc khi cha mẹ không hòa thuận làm các em phiền muộn;
các em chỉ cần biết đó là con ngựa hoang, là đợt sóng lớn. Trong bất cứ tư thế
đứng, đi, nằm hoặc ngồi của cơ thể, các em chỉ cần đứng, đi, nằm hoặc ngồi thật
yên, buông thư tay chân, và trở về với hơi thở, đơn thuần nhận diện và theo dõi
hơi thở như nó đang là. Như vậy là các em đang có mặt với cảm xúc, để làm lắng
dịu và chăm sóc cảm xúc.
Thiền sỏi
Khi nhìn vào đại dương, ngoài những đợt sóng, chúng ta thấy đại dương còn
có gì khác? Em nào biết? Có nước! Có không khí! Có không gian vô tận ở trên và
dưới đợt sóng. Chúng ta không phải chỉ là sóng mà chúng ta còn là không gian vô
tận. Chúng ta cần khám phá và nuôi dưỡng vùng không gian vô tận này để có thêm
nhiều năng lượng nhằm chăm sóc các đợt sóng lớn và để có thể sống một cuộc đời
có nhiều không gian rộng lớn và niềm vui trong tâm. Bây giờ tôi xin giới thiệu
với các em một phương pháp thiền gọi là “thiền sỏi,” và phương
pháp thiền này sẽ giúp chúng ta tiếp xúc với vùng không gian kỳ diệu đó trong
tâm. Hôm qua Sư cô Triêu Nghiêm đã giúp các em tìm nhặt nhiều viên sỏi rất đẹp,
phải không? Bây giờ chúng ta hãy đem chúng ra để tập thiền. Hôm qua tôi không
tìm thấy viên sỏi nào nên tôi đã chọn những trái thông khô để dùng hôm nay. Các em thấy không? Chúng ta có thể rất khôn khéo, linh động,
dùng bất cứ vật gì có sẵn để thực tập. Tất cả mọi thứ trên thế gian này đều là
Pháp; các em có biết điều đó không? Nếu chúng ta sử dụng viên sỏi để thực tập
chăm sóc bản thân, thì viên sỏi đó là Pháp của Bụt. Ví dụ nếu chúng ta không thể
tìm thấy sỏi và chỉ có trái thông thì sử dụng trái thông, nếu không có sỏi hoặc
trái thông thì chúng ta dùng những ngón tay của mình. Như thế, chúng ta có thể
thiền ngón tay, thiền trái thông hoặc thiền sỏi.
Bây giờ chúng ta bày bốn viên sỏi hoặc bốn trái thông ra trước mặt. Mục
đích của phương pháp thiền này là nuôi dưỡng sự tươi mát, sự vững chãi, sự tĩnh
lặng, và sự tự do trong thân tâm chúng ta. Chúng ta có thể thực tập thiền sỏi một
mình hoặc cùng với nhiều bạn khác trong nhóm. Khi có một nhóm đông như hôm nay,
trước hết chúng ta đề cử một người giữ chuông gọi là vị tri chung (the bell
master). Chúng ta hãy ngồi cho đẹp, vì tư thế của cơ thể sẽ ảnh hưởng đến tâm
trí chúng ta. Khi chúng ta ngồi lưng không thẳng hoặc dáng ngồi uể oải, tâm của
chúng ta dễ phát sinh những suy nghĩ và cảm nhận có tính cách tiêu cực và bi
quan. Nhưng khi ngồi ngay thẳng lại và thư giãn thân tâm, tư duy và cảm nhận của chúng ta có thể trở nên rõ ràng hơn, quan
điểm và cách nhìn sẽ sáng suốt hơn. Vì vậy, những người trẻ chúng ta nên thường
xuyên giữ cơ thể cho thẳng và đẹp, càng lâu càng tốt. Bây giờ chúng ta hãy lắng
nghe một tiếng chuông để tâm trở về trạng thái yên lặng, dễ tập trung, trước
khi chúng ta thực tập thiền sỏi.
Ý thức
hơi thở vào; ý thức hơi thở ra.
Ý thức
ngực phồng lên; ý thức ngực xẹp xuống.
Ý thức bụng
phồng lên; ý thức bụng xẹp xuống.
Ý thức toàn thân; ý thức từng phần của thân, từ đầu đến
chân…
Hoa – tươi mát
Tâm ta đang lắng yên và bất động. Chúng ta chắp
hai tay lại và cúi đầu chào các viên sỏi. Sau đó, chúng ta dùng tay trái nhặt lấy
viên sỏi hoặc trái thông đầu tiên làm vật tượng trưng cho một đóa hoa. Trái
thông tôi đang nắm đây trông giống như một đóa hoa nên tôi dùng nó để thực tập
phần này. Những hòn sỏi và trái thông nhỏ này nằm bên lề đường đã lâu và chẳng
có giá trị gì đối với bao nhiêu người đã đi qua. Nhưng khi chúng ta có một chủ
đích, khi chúng ta cúi đầu cẩn trọng nhặt nó lên, hòn sỏi hoặc trái thông sẽ trở
nên đặc biệt và có ý nghĩa. Giá trị và ý nghĩa của sự vật nằm trong chủ đích của
chúng ta, và tất cả đều tùy thuộc vào cách thức khi chúng ta tiếp cận. Bây giờ
chúng ta dùng hai ngón tay trái để nhặt hòn sỏi lên và đặt nó vào lòng bàn tay
phải. Hòn sỏi hay trái thông khô này tượng trưng cho đóa hoa đang hiện hữu
trong thân tâm các em. Các em là những đóa hoa trong vườn hoa nhân loại; đôi mắt
các em trong sáng như hoa, mũi các em xinh xắn như hoa, và miệng các em tươi
vui như hoa. Hai bàn tay các em đẹp như hoa, thân hình các em xinh tươi như
hoa; tất cả mọi thứ đều đang tươi đang đẹp như hoa. Như thế, khi chúng ta chọn
một cái gì đó và xem nó là một bông hoa, chúng ta cũng sẽ thấy chính mình là một
bông hoa. Sau khi đặt hòn sỏi vào lòng bàn tay phải, chúng ta úp bàn tay trái
lên trên hòn sỏi.
Thở vào,
tôi ý thức tôi là một đóa hoa/ tôi tiếp xúc với yếu tố tươi-như-hoa trong tôi
Thở ra,
tôi cảm thấy tươi mát
Nếu lúc đó không thấy tươi mát, chúng ta nói: “Thở
ra, tôi nuôi dưỡng sự tươi mát trong tôi, tôi tiếp xúc với sự tươi mát trong phần
sâu kín của bản thân tôi.”
Thở vào,
hoa;
Thở ra,
tươi mát.
Với tiếng chuông,
chúng ta sẽ thở ba lần như thế để thực tập “Hoa, tươi mát.”
Chúng ta thở và mỉm cười trong chánh niệm. Các em
có thể thở vào thở ra như vậy bao nhiêu lần tùy thích. Ba lần, năm lần hay nhiều
hơn; hoặc thở như vậy liên tục trong năm phút nếu các em muốn. Trong những giờ
giải lao, thay vì để hết thời gian chạy quanh và chơi đùa với bạn bè, các em có
thể ngồi lại một góc nào đó, nắm một viên sỏi hoặc một ngón tay và chỉ cần thở
vào thở ra có ý thức như thế vài phút là các em cảm nhận được sự tươi mát đang
phát sinh trong tâm. Trước khi làm bài thi hay bài khảo sát (test), các em có
thể thực tập thở như vậy. Tâm các em sẽ có dịp để trở nên trong sáng, tươi mát
và tỉnh táo hơn; và khi trở lại lớp học các em có thể học hỏi được nhiều hơn,
hoặc làm bài thi dễ dàng và sáng suốt hơn. Hoặc khi các em nói chuyện với bạn
hay một người nào đó, sự tươi mát và nhẹ nhàng của các em sẽ gây ảnh hưởng tốt
lên người nghe, tạo niềm vui và lợi lạc cho họ. Bây giờ chúng ta đặt hòn
sỏi này xuống bên phía tay phải.
Núi – vững vàng
Hòn sỏi thứ hai tượng
trưng cho một ngọn núi. Một lần nữa, chúng ta ngồi lại cho ngay ngắn, trở về với
hơi thở, và cúi xuống nhặt hòn sỏi tượng trưng cho núi. Trong văn hóa Á châu, đặc
biệt trong các tu viện, người ta luôn dùng hai tay, hay ít nhất một tay đặt lên
tay kia để tiếp nhận bất cứ vật gì; đây là một cách để thể hiện sự cẩn trọng đối
với vật tiếp nhận và hành động của mình. Đây không phải chỉ là một hòn sỏi hoặc
một trái thông nhỏ, nhưng nó là một Pháp khí vì nó có thể giúp chúng ta tiếp
xúc với tự do và bình an. Vì vậy, cũng như trước, chúng ta nhặt nó lên với bàn
tay trái, đặt vào lòng bàn tay phải và nắm lại.
Thở vào,
tôi ý thức tôi là núi/ có một hòn núi trong tôi
Thở ra,
tôi thấy vững chãi, bất động.
Người lớn tuổi ít khi
dùng những từ như vậy, phải không? Các em thường nghe người ta nói: “Tôi hạnh
phúc, tôi buồn lo, tôi tức giận...” nhưng có thể chưa nghe ai nói, “tôi cảm thấy
vững chãi” hoặc “tâm tôi bất động.” Nhưng vững chãi và bất động chính là hai đặc
tính cần thiết giúp chúng ta không bị lôi đi bởi con ngựa cảm thọ hay bị nhận
chìm bởi cơn sóng cảm xúc. Có được sự vững chãi và bất động, chúng ta mới có được
hạnh phúc, an nhiên, dễ chấp nhận và tha thứ đối với chính mình và người
khác. Vì vậy, các em nên học cách nói: “Tôi cảm thấy vững chãi,” hoặc “Tôi nuôi
dưỡng sự vững chãi và bất động trong tôi.” Đó là những điều rất quan trọng mà mỗi
người chúng ta có thể thực tập, bất kỳ ở lứa tuổi nào. Ôm hòn núi trong bản
thân và mỉm cười...
Thở vào,
núi; thở ra, vững chãi, bất động.
Bụng phồng
lên, bụng xẹp xuống…
Những người lớn hôm
nay không có sỏi hay trái thông thì quý vị vẫn có thể dùng các ngón tay của
mình để cùng thực tập với các cháu. Bây giờ chúng ta tiếp tục thực tập với
nhau.
Nước – lặng chiếu
Chúng ta hãy nhìn vào
viên sỏi thứ ba tượng trưng cho nước. Em nào biết những gì xảy ra với nước khi
yên tĩnh và trong suốt? Các em thấy gì? Sự phản chiếu! Rất chính xác! Nước phản
chiếu hình ảnh của tất cả mọi hiện tượng, đầy đủ và trung thực như chúng đang
là. Các em có biết tên sư cô Như Nghiêm có nghĩa là gì không? Tên sư cô này có
nghĩa là “như thị” và như thị có nghĩa là “như là” (suchness, as it is).
Vì vậy, khi nước yên và trong, chúng ta thấy những hình phản chiếu trong nước một
cách rõ ràng như nó đang là. Nhưng khi nước bị xao động, chúng ta thấy mọi thứ
đều bị bẻ gập lại, méo mó hoặc chia thành từng mảnh nhỏ. Đó là lý do tại
sao chúng ta thực tập để làm tâm tĩnh lặng như nước và tâm có thể thấy mọi thứ
chính xác như nó đang là. Dù cho đó là một con ngựa, chúng ta cũng phải thấy đó
là con ngựa. Chúng ta thấy rằng chúng ta không thể dừng nó lại, thế thôi. Đừng
bào chữa gì cho sự kiện này và cũng đừng tin vào sự bào chữa. Liệu các em có thấy
rõ điều này không?
Tôi chọn trái thông này tượng trưng cho sự tĩnh lặng
của nước vì nó có lớp vỏ ngoài gồm nhiều cánh nhỏ khép kín lại với nhau. Giống
như khi ngồi thiền chúng ta ngồi thật thẳng, khép mắt lại, không nghe nhạc,
không ăn, không ngửi, và cơ thể được ổn định, không bị kích thích. Đóng hết các
cửa giác quan, ngăn chặn các xáo động và kích thích từ bên ngoài cũng
có thể giúp chúng ta nuôi dưỡng sự tĩnh lặng trong tâm. Trong thiền quán, đây
là sự thực tập “dừng lại” (chỉ) để sự thực tập “nhìn sâu” (quán) có thể thực sự
xảy ra. Trái thông này có những cánh nhỏ khép kín vào nhau trông rất bình an và
tĩnh lặng. Bây giờ chúng ta dùng tay trái nhặt hòn sỏi hoặc trái thông và đặt
nó vào bàn tay phải rồi úp bàn tay trái lên.
Thở vào,
tôi ý thức tôi là nước, tôi tiếp xúc với yếu tố nước trong tôi.
Chúng ta không cần phải
tưởng tượng nhiều vì cơ thể chúng ta đang chứa rất nhiều nước; 65% đến 70% trọng
lượng của cơ thể của chúng ta là nước. Các em có biết 2/3 cơ thể chúng ta là nước
không? Nước trong tế bào, nước ở giữa các tế bào, ở đâu cũng có nước. Khi nước
được bình lặng và yên tĩnh, chúng ta sẽ có sự phản chiếu trung thực.
Thở vào,
nước tĩnh; thở ra, lặng chiếu.
Không gian – tự do
Chúng ta đặt hòn sỏi
nước xuống và nhặt hòn sỏi không gian lên. Trái thông tôi đang nắm đây có các
cánh đã mở lớn, và ta thấy có nhiều khoảng trống chung quanh và ở giữa các cánh
nhỏ của nó. Các em cảm thấy thế nào khi có nhiều không gian trong mình và chung
quanh mình? Không gian mang đến cho các em cảm giác gì? Em thấy có chánh niệm?
Thật là kỳ diệu! Không gian thênh thang dẫn đến chánh niệm. Cô bé kia! Em thấy
thế nào? Hạnh phúc? Em thấy hạnh phúc ư? Tốt lắm! Không gian dẫn đến hạnh phúc,
không gian dẫn đến chánh niệm, không gian gây cho ta cảm giác tự do. Tự do di
chuyển, tự do không bị vướng mắc vào ý nghĩ, vào cảm xúc hay bất cứ điều gì.
Chúng ta hãy đặt trái thông hoặc hòn sỏi thứ tư vào lòng tay phải và nhẹ nhàng
nắm lại.
Thở vào,
tôi nuôi dưỡng không gian trong tôi/ tôi tiếp xúc với không gian trong tôi.
Thở ra,
tôi cảm thấy tự do, hạnh phúc và có chánh niệm
Thở vào, không gian; thở ra, tự do.
Sau
cùng, chúng ta khẽ đặt hòn sỏi này xuống và chắp tay búp sen xá các Pháp khí đã
giúp chúng ta cảm thấy tươi mát như hoa; vững chãi như núi; phản chiếu mọi vật
như nước, và tự do như không gian thênh thang. Sự thực tập thiền sỏi thường
xuyên sẽ giúp chúng ta nuôi dưỡng những chất liệu tâm linh này để chúng ta có
thể chăm sóc những đợt sóng cảm xúc và để chế ngự con ngựa hoang trong ta từng
ngày một. Khi một cơn sóng cảm xúc vừa dấy lên hoặc khi con ngựa bắt đầu muốn
chạy, chúng ta phải ý thức nó ngay và quay về với hơi thở, để có mặt kịp thời với
nó. Đây chính là giây phút hạnh phúc của người tu tập.

